Whitaker is geboren als zoon van Forest Whitaker jr., een verzekeringsman en zoon van schrijver Forest Whitaker sr., en Laura Francis Smith, een lerares. Zijn moeder voltooide een college-opleiding en haalde twee Masters terwijl ze haar vier kinderen groot bracht. De familie verhuisde naar Los Angeles toen Whitaker een peuter was. Whitaker stapte over van de Carson naar Palisades High School waar hij in het football-team speelde waar de later bekende Jay Schroeder quarterback was.

Whitaker studeerde aan de California State Polytechnic University (Pomona)) op een football beurs, maar moest vertrekken vanwege een rugblessure. Hij werd aangenomen op het conservatorium van de University of Southern California (USC) om operazanger (tenor)) te worden, en werd toen aangenomen op de toneelfaculteit. Hij studeerde af in 1982. Ook verdiende hij een beurs aan de afdeling in Berkeley van de Drama Studio London.

Hij speelde in meer dan 47 films, produceerde er 10, en regisseerde er 5.

Hij regisseerde in 1993 de videoclip van Whitney Houstons single Exhale (Shoop Shoop).

Op 4 mei 1996 trouwde hij met actrice Keisha Nash, met wie hij 2 dochters kreeg, Sonnet en True. Uit een eerdere relatie heeft hij al een zoon, Ocean. Hij heeft ook een stiefdochter, Autumn, door zijn huwelijk met Keisha.

In 2002-03 was hij de gastheer en verteller van The Twilight Zone.